III Kolonia Robotnicza w Knurowie to kolejne ciekawe osiedle patronackie na Górnym Śląsku. Powstała na początku XX wieku dla pracowników kopalni węgla kamiennego „Knurów”, która zapoczątkowała przemysłowy rozwój miejscowości. Budowę osiedla prowadzono w latach 1903–1921, częściowo wykorzystując koncepcję urbanistyczną znanego niemieckiego urbanisty Karla Henriciego. Ostatecznie powstało 90 domów robotniczych, pięć domów urzędniczych oraz obiekty służące mieszkańcom. W ten sposób na terenie ówczesnej wsi wyrósł rozległy zespół zabudowy, który do dziś przypomina o początkach przemysłowego Knurowa.
Charakterystyczne, przeważnie piętrowe budynki wyróżniają się prostą architekturą, nawiązującą do tradycyjnego budownictwa śląskiego oraz wzorów angielskich. Ulice tworzą nieregularne kwartały, dzięki czemu zabudowa nie sprawia wrażenia monotonnej. Dawniej mieszkańcy mieli również dostęp do niewielkich ogrodów i zaplecza gospodarczego. Na terenie kolonii działały między innymi sklep, magiel i dom kultury, a więc miejsca, które ułatwiały codzienne życie górniczych rodzin. Spacerując wśród tych domów, można dostrzec, jak przemyślana organizacja przestrzeni łączyła funkcje mieszkalne z potrzebami lokalnej społeczności. III Kolonia Robotnicza pozostaje dziś ważnym świadectwem historii górnośląskiego przemysłu i rozwoju osiedli budowanych z myślą o pracownikach kopalń.
Jak wygląda osiedle dzisiaj?
III Kolonia Robotnicza nadal pełni przede wszystkim funkcję mieszkalną. Wiele historycznych domów przetrwało do naszych czasów, dzięki czemu osiedle zachowało swój dawny charakter i pozostaje ważnym świadectwem przemysłowej historii Knurowa. Nie wszystkie budynki wyglądają jednak tak samo. Część przeszła prace remontowe i modernizacyjne, a w innych nadal można dostrzec ślady upływu czasu. Miasto prowadziło również działania związane z termomodernizacją zabytkowych budynków i poprawą jakości ogrzewania. Historyczny układ zabudowy podlega ochronie konserwatorskiej, co podkreśla znaczenie tego miejsca dla lokalnego dziedzictwa. Dziś kolonia nie jest skansenem, lecz żywą częścią miasta, w której codzienne życie toczy się w otoczeniu domów pamiętających początki górniczego Knurowa.
Gdzie znajduje się III Kolonia Robotnicza w Knurowie?
III Kolonia Robotnicza znajduje się w Starym Knurowie, na północ od terenu kopalni węgla kamiennego „Knurów”, tuż przy ulicy Dworcowej. Do osiedla można łatwo dotrzeć samochodem, korzystając z drogi wojewódzkiej nr 921, która łączy między innymi Knurów z Zabrzem i Rybnikiem. Warto zaplanować krótki spacer po okolicy, ponieważ zabytkowe domy tworzą większy zespół urbanistyczny, a nie tylko kilka obiektów. Historyczna zabudowa rozciąga się wzdłuż kilku ulic, Dworcowej, Adama Mickiewicza, Konstantego Damrota, Józefa Janty, Ogrodowej i Henryka Sienkiewicza.